Σάββατο, 11 Φεβρουαρίου 2017

Αντιγόνη του Σοφοκλή – μάθημα αντίστασης
στην αυθαιρεσία της εξουσίας

Το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής είχε τη φαεινή ιδέα να προτείνει την κατάργηση από το ωρολόγιο πρόγραμμα γενικής παιδείας της Β' Λυκείου του κειμένου της Αντιγόνης του Σοφοκλή, που μέχρι σήμερα διδάσκεται από το πρωτότυπο επί δίωρο σε όλες τις γενεές  επί γενεών των μαθητών που φοιτούν στην αντίστοιχη τάξη εδώ και όσο θυμόμαστε. Θεώρησε περιττή και ανούσια τη μεταλαμπάδευση στα παιδιά υπέρτατων νοημάτων που το έργο αυτό επαγγέλλεται εδώ και δυόμισι χιλιάδες χρόνια. Ευτυχώς, οι φιλόλογοι, που συνεχώς κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου στα θέματα Αρχαίων Ελληνικών και Ιστορίας, αντέδρασαν δυναμικά και ανάγκασαν το υπουργείο Παιδείας να ανακρούσει πρύμναν. Αλλιώς θα αποχαιρετούσαμε και την Αντιγόνη, ένα έργο-πρότυπο που ενέπνευσε και εμπνέει την πολιτισμένη ανθρωπότητα, όπως τονίζει σε ανακοίνωσή της η Πανελλήνια Ένωση Φιλολόγων. Ο εξοβελισμός της Αντιγόνης θα συμπλήρωνε το ήδη υπάρχον έλλειμμα παιδείας και θα μας άφηνε χωρίς άλλη μια μαθητεία στην αντίσταση απέναντι στις αυθαιρεσίες της εκάστοτε εξουσίας και χωρίς ανάδειξη της αγάπης ως υπέρτατης αξίας. Ιδέες που στην εποχή μας αναζητώνται με τον φανό.

Πέμπτη, 19 Ιανουαρίου 2017

Μυκηναϊκά δακτυλίδια έργα τεχνης

Δακτυλίδι με θρησκευτική σκηνή από τον θησαυρό
των Αηδονιών που επέστρεψε στην Ελλάδα το 1995.
Πομπή δύο γυναικών, που κρατούν άνθος κρίνου
και παπύρου αντίστοιχα, προς ιερό οικοδόμημα
που επιστέφεται με κέρατα καθοσιώσεως
(ομοίωμα κεράτων ταύρου με λατρευτικό συμβολισμό)
Τα μέταλλα και κυρίως ο χρυσός, αφού χρησιμοποιήθηκαν πρώτα στην Κρήτη από τους Μινωίτες, κατόπιν οι Μυκηναίοι, συνεχίζοντας και δίνοντας τη δική τους καλλιτεχνική πνοή και ταυτότητα, κατασκεύαζαν φακοειδείς ή αμυγδαλόσχημες σφραγίδες και σφραγιστικά δακτυλίδια. Χρησιμοποιούσαν τρυπάνια ταχείας περιστροφής σε συνδυασμό με ένα λειαντικό μέσο σε μορφή σκόνης (άμμο ή σμύριδα από τη Νάξο) και γλείφοντας κάθετα τις σφραγιστικές επιφάνειες επιτύγχαναν κοιλάνσεις ή κυκλικά αποτυπώματα. Λεπτά φύλλα χρυσού σφυρηλατούνταν πάνω σε ειδικές μήτρες και τα κοσμήματα ήταν συχνά διακοσμημένα με κοκκίδωση,  συρματερή και επισμάλτωση.
Οι θολωτοί τάφοι του Βαφειού, των Δενδρών, οι λακκοειδείες  τάφοι των Μυκηνών και κυρίως του ταφικού κύκλου Α, και των Αηδονιών (Νεμέα) είναι μάρτυρες και μας χάρισαν αληθινούς θησαυρούς. Η πολυτιμότητα του υλικού που χρησιμοποιείται, καθώς και η επένδυση καλλιτεχνικής εργασίας, σηματοδοτούν τη χρήση τους και ως αντικειμένων γοήτρου και δηλωτικών κοινωνικών αξιωμάτων. Ιδιαίτερα τα χρυσά σφραγιστικά δακτυλίδια θεωρούνται διάσημα θρησκευτικών αξιωμάτων και απεικονίζουν λατρευτικές σκηνές.

Δευτέρα, 26 Δεκεμβρίου 2016

Ο Ηρώδης και η σφαγή των νηπίων

Ο βασιλιάς Ηρώδης ο Μέγας  γεννήθηκε το 73 π.Χ. από γονείς αραβικής καταγωγής (ο πατέρας του ο Αντίπατρος, Εδομίτης, από περιοχή ανάμεσα στη Νεκρά Θάλασσα και στον κόλπο της Άκαμπα, και η μητέρα του από την πρωτεύουσα των Ναββαταίων Πέτρα, στην νοτιοδυτική Ιορδανία), και είχε προσηλυτισθεί στον ιουδαϊσμό.
Βρισκόμαστε στην εποχή της στρατηγίας του Ρωμαίου Πομπήιου, ο οποίος όταν εισέβαλε το 63 π.Χ. στην Παλαιστίνη ο πατέρας του Ηρώδη τον υποστήριξε και κατέστη έτσι άνθρωπος των Ρωμαίων. Στην εμφύλια σύγκρουση του Πομπήιου με τον Καίσαρα ο Αντίπατρος, διεκδικητής του θρόνου των Ασμοναίων, επωφελούμενος πολιτικά των καταστάσεων, εισήλθε στο στρατόπεδο του δεύτερου. Ως ανταμοιβή τού απονεμήθηκαν τα ρωμαϊκά πολιτικά δικαιώματα και διορίσθηκε επιμελητής της ρωμαϊκής Ιουδαίας. Με τη σειρά του τοποθέτησε τους δύο γιους του, Φασαήλ και Ηρώδη, επάρχους στα Ιεροσόλυμα και στη Γαλιλαία αντιστοίχως.
Η Ρώμη μαστίζεται από συνεχείς εμφυλίους πολέμους [Πομπήιος - Καίσαρας (48 π.Χ.), Βρούτος, Κάσσιος - Μάρκος Αντώνιος (42 π.Χ.), Αντώνιος - Οκταβιανός (31 π.Χ.)], και το διεθνές πολιτικό τοπίο είναι διαρκώς μεταβαλλόμενο. Αυτά τα χρόνια ο Ηρώδης έχοντας αποδείξει τις στρατιωτικές του ικανότητες, αναστέλλοντας και εξοντώνοντας μια εξέγερση των θρησκευτικών ριζοσπαστών της Γαλιλαίας, απέκτησε εκτός από κύρος  την εμπιστοσύνη και την εύνοια των Ρωμαίων. Σε όλο αυτόν τον πολιτικό αναβρασμό, με οξύ πολιτικό αισθητήριο και διά των πλαγίων μέσων, θα τάσσεται πάντα την κατάλληλη στιγμή με το μέρος των νικητών.

Τετάρτη, 23 Νοεμβρίου 2016

Δημαγωγοί στην αρχαία Ελλάδα

Ο Αριστοφάνης και ο Θουκυδίδης
καταγράφουν το φαινόμενο

Ελαιογραφία του Φ. Φολτζ
Ο Περικλής αγορεύει στην Εκκλησία του Δήμου
      
      της Μαρίνας 
        Μαραγκού

Υπό την αρχή του Περικλή η αθηναϊκή δημοκρατία γνώρισε πολιτικό και οικονομικό θρίαμβο που συνοδεύθηκε από μια ανεπανάληπτη ανάπτυξη του πολιτισμού, ο οποίος προσέλαβε κλασική μορφή. O Πελοποννησιακός Πόλεμος (431-404 π.Χ.) όμως, η μεγάλη αναπόφευκτη εμφύλια σύρραξη ανάμεσα στη Σπάρτη και στην Αθήνα, χώρισε την Ελλάδα σε δύο εχθρικά στρατόπεδα και είχε ως αποτέλεσμα την κατάρρευση της αθηναϊκής ηγεμονίας και τη διασάλευση των αρχών της ελληνικής πόλης-κράτους. Ένας κωμωδιογράφος, ο Αριστοφάνης, και ένας ιστορικός, ο  Θουκυδίδης, παρουσιάζουν, με όλη τη σαφήνεια και την οξυδέρκεια του κριτή και του αναλυτή, τους δημαγωγούς και την κοινωνία της πρώτης φάσης του πολέμου, έχοντας ως κύριο στόχο να προβάλουν την πολιτική φαυλότητα της εποχής τους ενώ συγχρόνως φαίνεται να στοχεύουν και στην αφύπνιση του λαού ώστε να επανέλθει σε μια υπεύθυνη πολιτική διαχείριση.

Παρασκευή, 21 Οκτωβρίου 2016

Ιστορικές ρήσεις σταθερές στον χρόνο

Από την καθομιλουμένη έως τον γραπτό λόγο συνηθίζουμε να χρησιμοποιούμε φράσεις, γνωμικά, ρητά, παροιμίες που παρήλασαν ανά τους αιώνες στη γλώσσα μας από τις εκάστοτε γενιές ανθρώπων που περπάτησαν σε τούτη τη χώρα. Σίγουρα γεννάται η απορία πώς κατάφεραν να επιβιώνουν σε όλη αυτή τη διαδρομή, η αφετηρία της οποίας βρίσκεται χιλιάδες χρόνια πίσω και, παρά τη μη σημερινή χρήση αυτών των μορφών της γλώσσας μας, π.χ.  έπεα πτερόεντα που ο ποιητής Όμηρος μας διαφυλάσσει, οι μεγάλοι κλασικοί, τα θρησκευτικά βιβλία ή ακόμη ο ίδιος ο λαός πολύ παλαιών εποχών, με συνέπεια εξακολουθούμε να τις συναναστρεφόμαστε σαν να μην πέρασε μια μέρα. Πρόκειται για  μέγα θαύμα και αξία πραγματικά ανυπολόγιστη.  Μάλιστα αυτές τις φράσεις τις διατυπώνουμε όταν θέλουμε να ζωντανέψουμε τον λόγο ή τη γραφή μας, προκειμένου να αποδοθούν πιο εμφαντικά, πιο παραστατικά. Ο χρόνος τα σμίλεψε επιμελώς καθιστώντας τα παραδεκτά από όλους και, φυσικά, φράσεις αναφοράς. Είναι μια παρακαταθήκη, τόσο έτοιμα και τόσο ουσιώδη, που ξεπροβάλλουν με ευκολία στη γλώσσα μας αντί για περιφράσεις  που χάνονται στη μετάφραση του νοήματός μας.  Παρεμβάλλονται αβασάνιστα και αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του λεξιλογίου μας.

Κυριακή, 25 Σεπτεμβρίου 2016

Η «χαμένη» Ατλαντίδα του Πλάτωνα

Επάνω: Φανταστική απεικόνιση της μητρόπολης της Ατλαντίδας.
Κάτω: Η γεωγραφική θέση της χαμένης ηπείρου στον Ατλαντικό
ωκεανό, σύμφωνα με τον Πλάτωνα.
Η αναφορά του Πλάτωνα, που είναι ο μόνος ο οποίος έγραψε για την Ατλαντίδα και μάλιστα σε δύο Διαλόγους του, στον Τίμαιο και στον Κριτία, εξακολουθεί να αποτελεί αξεδιάλυτο μυστήριο που εξάπτει το ενδιαφέρον και αφήνει τη φαντασία να καλπάζει. Ένας πραγματικός μύθος, καθώς δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί αλλιώς, αφ’ ης στιγμής δεν υπάρχει καμία ένδειξη για την  ύπαρξη αυτής της ηπείρου.Υπήρξε, δεν υπήρξε η Ατλαντίδα, δεν μπορεί να δοθεί σαφής απάντηση, εφόσον οι έρευνες έχουν αποβεί άκαρπες μέχρι τώρα, δεδομένου ότι οι επιστήμονες και ερευνητές την έχουν αναζητήσει εξαντλητικά από τον Ατλαντικό και τις Αζόρες ως τις Σκανδιναβικές Χώρες, και από την αμερικανική ήπειρο ως τη Σαντορίνη και τ’ ανοιχτά της Κύπρου.

Τετάρτη, 24 Αυγούστου 2016

Ομιλούμε Ελληνικά;..

Ως γνωστόν οι πρωτόγονοι χρησιμοποιούσαν άναρθρες κραυγές για επικοινωνία ενώ ο πολιτισμός προϋποθέτει γλώσσα. Η γλώσσα, που είναι αποδεδειγμένα το εργαλείο του πνεύματος. Όπως σκεφτόμαστε, έτσι μιλάμε και γράφουμε. Η κάθε σκέψη προϋποθέτει μια διεργασία στους νευρώνες, προκαλεί κραδασμό που αφυπνίζει τον εγκέφαλο, και εν τέλει εκφράζεται με τη γλώσσα.
Είναι ο μέγας πλούτος, ο χείμαρρος των λέξεων που έρχονται και κουμπώνουν απόλυτα με την κάθε μας σκέψη, καθεμία για κάθε διαφορετική έννοια ώστε να μην κινδυνεύουμε ποτέ να παρεξηγηθεί τίποτε. Πολλαπλές έννοιες, επίσης, για να εκφράσουν με ακρίβεια το επιθυμητό. 
Εδώ και χρόνια όμως φωνές πολλές επισημαίνουν ότι η ελληνική γλώσσα ασθενεί βαρέως και υπάρχει φόβος και ανησυχία για ανήκεστο βλάβη.
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...